Liefde=God

Tussen de strakke broeken en dito jongenskonten vond ik een parel. Dat was in de klassieker van Gerard Reve: Nader tot U. De parel: een lofzang op de liefde die de beroemde tekst van Paulus in I Korintiërs 13 naar de kroon steekt. Maar bestaat het eigenlijk wel, liefde? Is het geen verkapt eigenbelang? En de vele rotzakken in deze wereld, inclusief jezelf, liefhebben – hoe doe je dat?

Verder lezen →

Overleven in de chaos

Per toeval zapte ik mij laatst een aflevering van Tegenlicht (VPRO) binnen: Overleven in de chaos. Geboeid bleef ik hangen. In de titel beluister ik een vraag die ook letterlijk zo gesteld werd aan mensen met verschillende nationaliteiten en achtergronden: Hoe overleef je de chaos?

In deze column: is er een antwoord vanuit de mystiek? Een antwoord op een anders geformuleerde vraag, dat wel, want ik teken bezwaar aan tegen de term ‘overleven’.    

Verder lezen →

Recent verschenen: ‘De blik van God’ door Nicolaas van Cusa

Recent is verschenen bij uitgeverij Sjibbolet: De blik van God door Nicolaas van Cusa.

De blik van God (De visione Dei) is een even verrassend als tijdloos boek dat door de 15de eeuwse filosoof, theoloog, wiskundige, kardinaal en politicus Nicolaas van Cusa (1401–1464) geschreven is voor bevriende monniken. Maar ook de hedendaagse lezer ervaart in deze tekst de onverwachte perspectiefwisselingen waarmee Nicolaas wil laten zien dat de wijze waarop wij naar het goddelijke kijken, ook iets zegt over hoe God naar ons kijkt. Het gaat om een wisseling van blikken – waarbij ik begin te begrijpen dat aan mijn zien nog iets voorafging wat ik niet kan zien: de blik van God die alles ziet zoals het gezien kan worden en die alle vormen van zien omvat, ook mijn eigen zien.

Verder lezen →

Recent verschenen: ‘Als de liefde alles wordt’ van Julian of Norwich – Een nieuwe vertaling door Gerda Valkenborgh

Twee mystieke teksten die rond het jaar 1400 in Norwich tot stand kwamen, wekken vandaag fascinatie en bewondering. Over de auteur weten we enkel dat ze een vrouw was die de laatste decennia van haar leven de kluis bij de kerk van Saint-Julian bewoonde. Traditiegetrouw heet zij vanaf dan ‘Julian of Norwich’.

Beide mystieke geschriften verwoorden één en dezelfde geestverruimende ervaring, die haar tijdens een korte, ernstige ziekte overkomt. Zij ziet en begrijpt de liefde van God voor iedere mens. De oudste versie, de Short Text, is een kort relaas dat reeds gekopieerd werd voordat Julian zich in eenzaamheid terugtrok.

Verder lezen →

Wat is mystiek?

Met de hoofdredacteur van deze site deelde ik een aangenaam verpozen in het mooie ’s Hertogenbosch, in de schaduw van de Sint Jan en naast de woonstee van de bisschop. Wat wil een mysticus nog meer? Nou, wij wilden allebei graag weten wat we onder mystiek mogen verstaan. Ten eerste moesten we concluderen dat de term veel misverstanden oproept, onder meer dat hij gekarikaturiseerd wordt met ‘zweverig’. En ten tweede signaleerden we een enorme diversiteit en zelfs meningsverschillen onder wie zich op die noemer willen scharen. Een poging om tot een aantal gemeenschappelijke kenmerken te komen – met dien verstande dat het mijn poging is.

Verder lezen →

Bijzondere ontdekking: nooit eerder gepubliceerde artikelen Titus Brandsma

Inigo Bocken en Ineke Cornet werken momenteel aan de intellectuele biografie van Titus Brandsma. Zij richten zich op de eerste jaren waarin Titus publiceert, de jaren direct na zijn priesterwijding en zijn studententijd in Rome. Deze jaren zijn in de meeste studies onderbelicht, omdat velen zich concentreren op de latere jaren van Titus en zijn heldhaftig verzet tegen het nationaal-socialisme.

Tijdens hun zoektocht stuitten Inigo en Ineke op acht onbekende artikelen over de Katholieke Sociale actie. Een unieke vondst van teksten over een thema dat vaak onterecht over het hoofd wordt gezien.

Verder lezen →

De zelfgekozen dood als waardig levenseinde

Pia Dijkstra van D66 wil niet al te lang meer wachten met het regelen van hulp bij zelfdoding. Dat is Gert-Jan Segers van de ChristenUnie in het verkeerde keelgat geschoten. Hij constateert dat de nood – lees: levensmoeheid – vooral bij eenzame mensen hoog is en vindt dat we die niet oplossen met het ‘gemakkelijker maken’ van zelfdoding maar dat we eerst iets aan die nood moeten doen. Mijn vraag: waarom worden juist vanuit het christendom – met zijn geloof in ‘hemel’ en ‘opstanding’ – dood en doodsverlangen altijd zo negatief benaderd? 

Verder lezen →

Rust in het innerlijk universum

De mensheid wordt gedreven door onrust. Vanuit het heelal biedt onze planeet het beeld van wriemelende, krioelende massa’s op drift. En dat is dan nog niets bij wat zich aan onrust afspeelt in onze hoofden. Zijn we eigenlijk, naast liefde, niet het meest op zoek naar rust? Hoe vinden we rust? In deze column neem ik ons mee in ons peilloze innerlijke universum en het vermogen tot rust dat daarin schuilgaat.

Door: Wim Jansen

Het weidse brein
Wat ik van de hittegolf het aangenaamst vond, dat waren de nachten. Ik lag in mijn tuinstoel en keek naar de sterren. Dan te beseffen dat ook jij van sterrenstof bent is een heerlijk relativerende bevinding. Een citaat van Renate Rubinstein kwam me in gedachten waarin ze vertelt over haar ‘momenten van sereniteit, teweeggebracht door het besef dat ik van stof ben en tot stof zal wederkeren. Alle in mij levende agressie […] heeft dan ruimte gemaakt voor die gevoelens van berusting en vertrouwen die voort kunnen vloeien uit het aanvaarden van je afhankelijkheid…’

Verder lezen →

De mystiek van de dood is de mystiek van het leven – Over Spinoza

Altijd actueel, de dood. Altijd verzekerd van clientèle, sprak de man die een uitvaartonderneming begon. Ook als je ter ontspanning tv kijkt komt zij langs, zuster dood. Zoals in de sympathieke serie Last days van de Vlaamse fotografe Lieve Blancquaert. Over de dood in allerlei culturen. Vooral India raakte haar. Die aflevering besloot ze met: Ik word geïnspireerd door deze mystiek van de dood. In deze column: de mystiek van de dood is de mystiek van het leven – volgens de Ethica van Spinoza.

Verder lezen →