Gedurende mijn werkzame leven was ik onderzoeker. Ik onderzocht bedrijfsresultaten van ondernemingen. Analyseerde waarom sommige bedrijven winstgevend waren en andere niet. Ik bestudeerde het effect van overheidsmaatregelen op die bedrijven. Daarnaast onderzocht ik mezelf. Zenmeditatie vond ik een betrouwbare methode daarvoor. Naast zelfkennis leverde de stilte van de meditatie regelmatig ook nieuwe ideeën op voor onderzoek. Bovendien kon ik zo wat afstand nemen van het alledaagse gewoel en voorkwam ik al te veel stress. Na mijn pensionering heb ik dat zelfonderzoek voortgezet.
Door: Wim Davidse | foto: Pixabay
Uitkomsten
Als onderzoeker heb ik geleerd om de belangrijkste uitkomsten van je onderzoek het eerst te publiceren. Welnu, de voornaamste uitkomst van dat zelfonderzoek is dat we allemaal een stille ruimte in ons hebben, die we gewoonlijk niet opmerken. Er zijn geen goede woorden voor die stille ruimte. Het is een grenzeloze ruimte die je draagt, waarin je opgenomen bent. De christelijke mysticus Jan van Ruusbroec zei het heel mooi: het is ‘een afgrond van ongenaamdheid’. Je kunt het ook ‘ziel’ noemen of ‘God’, het ‘Onuitsprekelijke’. Elk van die woorden is hooguit een verwijzing naar het mysterie.
Dat zelfonderzoek heeft geleid tot een andere kijk op mensen: ten diepste zijn we met elkaar verbonden omdat die stille ruimte in ieder van ons is. Zoals Ruusbroec het zei: ‘De mens hangt van nature in God’. We hebben dat niet in de gaten, we denken dat we een apart iemand zijn. Daarom zoeken we erkenning bij anderen, vergelijken we ons met hen, stellen we eigenbelangen voorop, we zoeken houvast in geloof of stevige opvattingen, enzovoort. Steeds om die grenzeloze ruimte in ons, die afgrond, te vermijden. Zo ontstaat het kwaad, daar is de oorsprong van de zondeval.
Het is niet zo dat ik die stille ruimte in me continu voel. Die gaat toch ook weer schuil achter die alledaagse dingen. Maar tijdens de twee keer een kwartier stilte per dag licht dat grenzeloze soms toch duidelijk op. Dat geeft een heel veilig en gerust gevoel.
Reisverslag
Zo kom ik op mijn onderzoeksverslag, een korte beschrijving van mijn reis naar binnen. Die weg heeft iets van ‘kijken onder water’. Toen ik met zen meditatie begonnen was, verbaasde het me dat ik dingen zag die ik nooit had opgemerkt, terwijl ze zo dichtbij waren. Zoals de manier waarop ik ademde. Ik nam waar hoe mijn gedachten met me op de loop gingen, ik kwam erachter waarom ik moest pijproken. Later ontdekte ik hoe gebeurtenissen uit mijn vroegste jeugd mijn gedrag beïnvloedden. Ik werd geboren op 12 mei 1940 in Middelburg. De oorlog was toen in volle gang in Zeeland. Mijn ouders moesten vluchten voor het oorlogsgeweld toen ik een paar dagen oud was. Tijdens een zen retraite omstreeks 1995 in ‘De Tiltenberg’ kreeg ik tijdens een meditatie ineens een angstaanval. Daarbij kwam zomaar ineens in me op: ‘Ik ben midden in een oorlog terecht gekomen’. Ik begreep toen wat er achter de angsten zat, die ik tijdens mijn studententijd had weggedrukt.
Daarna ging Ik bij het mediteren steeds scherper een ondertoon in mezelf zien, waarvan de boodschap was: ‘het is niet veilig, er is gevaar’. Ik zag hoe ik daardoor niet goed durfde te gaan leven, ik hield dan meestal de handrem wat aangetrokken. Ik leek een beetje op een slak, die zich gauw terugtrekt in zijn huisje als het spannend wordt.
Ik ontdekte een kleine Poetin in mezelf, die angsten uit zijn studententijd steeds onder de duim hield. Die mochten vooral niet gezien worden, ik moest gewoon kunnen functioneren in gezin en werk.
Het kostte veel meditatie-uren om het allemaal te zien zoals het is, dat allemaal onvoorwaardelijk te aanvaarden. ‘Mystik ist Realpolitik’ zei dichter J.C. van Schagen. Dat vind ik zeer waar.
Door dat aanvaarden verdween die Poetin langzamerhand. Ik ging inzien hoe mijn ‘ego’ steeds het leven in me wilde controleren en verbeteren. Alsof ik vaak aan grassprietjes zat te trekken. Niets doen is dus de beste optie, drong het tot me door. Het Leven weet wel hoe het leven moet. ‘Onderga het Leven, en de vraag naar de zin van het Leven zal zinloos blijken te zijn’, aldus Dag Hammarskjöld.
Bij deze ontwikkeling was de strikte zen meditatie langzaam overgegaan in ‘zen-light’. Gewoon maar zitten, vaak op de bank, en zien wat er is.
Jezelf liefhebben
Niets doen is erg moeilijk. Steeds wil ik oordelen over wat er is, evalueren of het wel de goede kant op gaat, begrijpen wat er gebeurt. Het ego, soms van de wetenschapper, verschijnt telkens weer op het toneel. Maar dat krijg ik dan weer in de gaten en dan komt het besef: ‘het is goed zoals het is’.
Ik vind dat we het ‘Grote Gebod’ maar eens moeten omdraaien. ‘God liefhebben boven alles en je naaste liefhebben als je jezelf liefhebt’. Wat betekent dat, jezelf liefhebben? Dat betekent vooral dat ook je donkere kanten er mogen zijn. Het lijkt soms op het liefhebben van je vijand. Maar dan bezie je jezelf als het ware al met Gods ogen. En die stille ruimte kan dan oplichten.
Het hele reisverslag, inclusief een gang langs mystici van Oost en West, is te lezen in mijn boek De stille ruimte in ons. Het wordt op 21 november a.s. gepresenteerd in de Bosbeskapel in Den Haag. Theoloog Theo Hettema zal dan een lezing houden over ‘Wegen naar binnen’. Greco Idema zal vertellen waarom hij het boek wilde uitgeven.
Aanvang 13.30 uur. Opgave: willem.davidse@hetnet.nl. Het volledige programma vindt u hieronder.
Programma
13.30-14.00 uur: Inloophalfuur
14.00-14.05 uur: Kort welkom door ds. Sara Dondorp
14.05-14.10 uur: Kort welkom door Greco Idema van Uitgeverij Volzin
14.10-14.40 uur: Lezing ‘Wegen naar binnen’ door Theo Hettema, freelance theoloog
14.40-15.00 uur: ‘De stille ruimte in ons’, bijdrage van Wim Davidse (incl. muziek)
15.00-15.30 uur: Pauze en boekverkoop
15.30-16.00 uur: Gesprek olv ds. Sara Dondorp
16.00-16.15 uur: Reactie Greco en overhandiging 1ste exemplaar aan Wim
16.15-16.45 uur: Afronding en hapje en drankje
